Lê Thị Thục
TCCSĐT - Trong xã hội hiện đại, quyền lực và
quyền lực chính trị là những vấn đề được nhắc đến ngày càng nhiều. Cùng với sự
ra đời và phát triển của các loại hình tổ chức xã hội, vấn đề thực thi quyền lực
nhằm đạt tới hiệu quả quản lý cao nhất trong các tổ chức ngày càng được các nhà
lãnh đạo, quản lý quan tâm. Tuy nhiên, nhận thức như thế nào là đúng về quyền lực
chính trị và thực thi quyền lực chính trị lại là một vấn đề còn gây tranh cãi.
Xu hướng
mơ hồ về quyền lực chính trị và nguồn gốc của nó là nguyên nhân của hàng loạt sự
chệch hướng, thậm chí sai lầm trong hoạt động thực tiễn hiện nay. Để có thể lý
giải cặn kẽ, từ đó có thái độ đúng đắn, khoa học về vấn đề này, việc trở lại
nghiên cứu một cách cơ bản và có hệ thống về quyền lực chính trị và các phương
thức thực thi quyền lực chính trị trong kho tàng lý luận Mác-xít nói chung,
trong các tác phẩm kinh điển của V.I.Lênin nói riêng là việc làm có ý nghĩa rất
quan trọng.
Về quyền lực chính trị trong thời đại
mới
Trong lịch sử xuất hiện giai cấp,
chính trị và nhà nước, quyền lực bao giờ cũng thể hiện cao nhất ở quyền lực
chính trị, quyền lực nhà nước của một giai cấp nào đó. Do vậy, quyền lực chính
trị, quyền lực nhà nước luôn mang tính giai cấp. Về vấn đề này, V.I.Lênin chia
sẻ quan niệm của C.Mác và Ph.Ăngghen về nhà nước, về bộ máy quyền lực của các
giai cấp. Hơn nữa, ông cũng tiếp tục phát triển quan niệm của C.Mác và
Ph.Ăngghen về quyền lực chính trị với tư cách là bạo lực có tổ chức của một
giai cấp để trấn áp một giai cấp khác, đã phân tích sâu sắc thêm với sự bổ sung
những dữ kiện của tình hình mới và chỉ rõ quyền lực của giai cấp thống trị nào
phải bị xóa bỏ, thể chế nhà nước nào phải bị thay thế, và thông qua con đường
cách mạng xã hội với phương thức phổ biến của nó là bạo lực, là khởi nghĩa vũ
trang thì giai cấp mới nào sẽ lên thay giai cấp thống trị cũ, sẽ xác lập vị trí
thống trị của mình, sẽ lập ra thể chế nhà nước của mình như là công cụ thực hiện
quyền lực, thực hiện quyền thống trị của mình.
V.I.Lênin đã chỉ
ra bản chất mới của quyền lực chính trị và bộ máy thực thi quyền lực chính trị
trong thời đại mình. Theo ông, chuyên chính vô sản mang bản chất giai cấp công
nhân – giai cấp đã được giải phóng khỏi tình trạng nô lệ, đã trở thành giai cấp
thống trị, là chủ thể của quyền lực. Cái mới ở đây chính là sự gắn bó mật thiết
của giai cấp công nhân với toàn thể nhân dân lao động trong thực hiện lợi ích
và quyền lực của mình. Bản chất mới đó của quyền lực chỉ xuất hiện với giai cấp
vô sản cách mạng, khi nó thực hiện thành công cách mạng vô sản, xác lập được địa
vị thống trị và thực thi quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước của mình.
Nếu như thời của C.Mác và
Ph.Ăngghen, Công xã Pari là sự thể nghiệm lịch sử đầu tiên quan niệm lý luận về
quyền lực của các nhà kinh điển Mác-xít và đã thiết lập được nền quyền lực của
giai cấp vô sản, cho dù nền quyền lực đó chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian
ngắn ngủi, thì đến thời của V.I.Lênin, Cách mạng Tháng Mười Nga và chính quyền
Xô viết là một sự hiện thực hóa thực sự những quan niệm này. Thực tế xã hội Xô
viết trong và sau Cách mạng Tháng Mười là một minh chứng điển hình về bản chất
và con đường hình thành nên quyền lực của giai cấp vô sản và nhân dân lao động.