Lấy con người làm trung tâm trong quá trình phát triển, bảo đảm tăng trưởng kinh tế bền vững, toàn diện, liên tục

Mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam: Thực trạng và kiến nghị một số giải pháp

Liên kết vùng trong tái cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Hiệu ứng ngưỡng quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế - điểm mới trong chiến lược kinh tế nước ta

Đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam theo Nghị quyết hội nghị Trung ương 4 khóa XII

Đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng tăng trưởng xanh và phát triển bền vững ở Việt Nam

Đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế

Đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam

Đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đánh giá và một số khuyến nghị

 

Đẩy mạnh tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước góp phần đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế

 

Đánh giá mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng tăng trưởng xanh

 

Các lý thuyết và mô hình tăng trưởng kinh tế

 

PHÁT TRIỂN KINH TẾ NHANH, BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

 

Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính

Trong những năm qua, bên cạnh các kết quả đạt được, thực tiễn phát triển kinh tế nhanh, bền vững ở Việt Nam còn tồn tại nhiều vấn đề hạn chế, đòi hỏi cần có sự phân tích, đánh giá để có các giải pháp khắc phục phù hợp.

Phát triển kinh tế nhanh và bền vững là xu thế chung được nhiều quốc gia trên thế giới nỗ lực hướng tới. Đây cũng là mục tiêu chiến lược quan trọng và được thể hiện rõ nét trong các chủ trương, chính sách, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội quốc gia, cũng như của các ngành và địa phương tại Việt Nam. Trong giai đoạn 2006 - 2016, Việt Nam đã tận dụng được thời cơ, vượt qua nhiều khó khăn, thách thức và đạt được những thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội và môi trường. Đất nước đã thoát khỏi tình trạng kém phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện, công tác bảo vệ môi trường được quan tâm, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao.

Thực trạng

Việc đánh giá phát triển kinh tế nhanh, bền vững của Việt Nam được xét trong mối quan hệ với trục bền vững về kinh tế, bao gồm: Tăng trưởng kinh tế; Các cân đối vĩ mô; Chất lượng tăng trưởng; Năng lực cạnh tranh và cơ sở hạ tầng của nền kinh tế.

Về tăng trưởng kinh tế: Mặc dù tăng trưởng GDP của Việt Nam trong giai đoạn 2006 - 2017 bị chậm lại nhưng vẫn cao hơn so với mức tăng trưởng của thế giới và nhiều nước trong khu vực. Bình quân cả giai đoạn 2006 - 2017, GDP tăng trưởng 6,19%, cao hơn tốc độ tăng GDP của thế giới. Bên cạnh đó, GDP bình quân đầu người đã tăng gần gấp 3 lần từ 797 USD/người trong năm 2006 lên 2.385 USD/người vào năm 2017, giúp Việt Nam chính thức trở thành nước có thu nhập trung bình kể từ năm 2010.

Về đảm bảo ổn định các cân đối vĩ mô là yêu cầu có tính chất nền tảng đối với tăng trưởng và sự phát triển của các nền kinh tế. Các cân đối vĩ mô ở Việt Nam, chủ yếu tập trung một số chỉ tiêu như lạm phát, tiền tệ tín dụng, đầu tư, cán cân thanh toán, bền vững về ngân sách...

Một trong những thách thức lớn đối với Việt Nam trong giai đoạn 2006 - 2017 là phải đối mặt với nhiều dấu hiệu của bất ổn vĩ mô, đặc biệt là tình trạng lạm phát cao trong những năm 2006 - 2007 và 2010 - 2011. Tuy nhiên, nỗ lực kiềm chế lạm phát của Chính phủ đã giúp lạm phát giảm và khá ổn định trong những năm gần đây.

Mặt bằng lãi suất có xu hướng giảm dần. Đến năm 2017, lãi suất cho vay ngắn hạn ở mức 6,5 - 9%/năm, lãi suất cho vay trung và dài hạn khoảng 9 - 11%/năm, tương đương 40% vào cuối năm 2011. Bên cạnh đó, tỷ giá tăng khá nhanh trong giai đoạn 2006 - 2010 và ổn định trong giai đoạn 2011 - 2017, đặc biệt từ khi Ngân hàng Nhà nước áp dụng cơ chế tỷ giá trung tâm.

Giai đoạn 2006 - 2017, tiết kiệm bình quân bằng 28% GDP. Đầu tư toàn xã hội so với GDP của Việt Nam giai đoạn 2006 - 2017 nhìn chung có xu hướng giảm. Bình quân cả giai đoạn, đầu tư toàn xã hội ở mức 35,28% GDP. Tỷ trọng đầu tư của khu vực nhà nước vẫn giảm so với giai đoạn trước xuống còn 38,95%; đầu tư của khu vực ngoài nhà nước và khu vực có vốn FDI lần lượt chiếm 37,47% và 23,58%.

Do nhu cầu chi cho phát triển kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội và trả nợ tăng mạnh nên bội chi NSNN giai đoạn 2011 - 2015 ở mức cao (bình quân 5,79%, cao hơn mục tiêu 5% đề ra tại Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2015). Tuy nhiên, bội chi NSNN có xu hướng giảm dần, ở mức 5,64% trong năm 2016 và 3,48% GDP vào năm 2017. Các chỉ tiêu nợ công trong giới hạn được Quốc hội phê duyệt. Đến cuối năm 2017, nợ công bằng 61,3% GDP, nợ chính phủ là 51,6% GDP, phù hợp với mục tiêu đề ra.

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM: TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

 Phạm Thị Thanh Bình

Phát triển bền vững là một phương thức phát triển tổng hợp đa ngành, liên ngành, thành chương trình hành động với nhiều tiêu chí ngày càng được cụ thể và rõ nét. Phát triển bền vững, mang tính tất yếu và là mục tiêu cao đẹp của quá trình phát triển.

Phát triển bền vững là mối quan tâm trên phạm vi toàn cầu. Trong tiến trình phát triển của thế giới, mỗi khu vực và quốc gia xuất hiện nhiều vấn đề bức xúc mang tính phổ biến. Kinh tế càng tăng trưởng thì tình trạng khan hiếm các loại nguyên nhiên liệu, năng lượng do sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên không tái tạo được càng tăng thêm, môi trường thiên nhiên càng bị hủy hoại, cân bằng sinh thái bị phá vỡ, thiên nhiên gây ra những thiên tai vô cùng thảm khốc.

Đó là sự tăng trưởng kinh tế không cùng nhịp với tiến bộ và phát triển xã hội. Có tăng trưởng kinh tế nhưng không có tiến bộ và công bằng xã hội; tăng trưởng kinh tế nhưng văn hóa, đạo đức bị suy đồi; tăng trưởng kinh tế làm dãn cách hơn sự phân hóa giàu nghèo, dẫn tới sự bất ổn trong xã hội. Vì vậy, quá trình phát triển cần có sự điều tiết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo đảm an ninh xã hội và bảo vệ môi trường hay phát triển bền vững đang trở thành yêu cầu bức thiết đối với toàn thế giới.

Khái niệm phát triển bền vững

Năm 1980, trong bản “Chiến lược bảo tồn thế giới” do Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên (IUCN-International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) đã đưa ra mục tiêu của phát triển bền vững là “đạt được sự phát triển bền vững bằng cách bảo vệ các tài nguyên sinh vật” và thuật ngữ phát triển bền vững ở đây được đề cập tới với một nội dung hẹp, nhấn mạnh tính bền vững của sự phát triển về mặt sinh thái, nhằm kêu gọi việc bảo tồn các tài nguyên sinh vật.

Năm 1987, trong Báo cáo “Tương lai chung của chúng ta”, Ủy ban Thế giới về Môi trường và Phát triển (WCED-World Commission on Environment and Development) của Liên hợp quốc, “phát triển bền vững” được định nghĩa là “Sự phát triển đáp ứng được nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn thương khả năng cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai”.

Quan niệm này chủ yếu nhấn mạnh khía cạnh sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo đảm môi trường sống cho con người trong quá trình phát triển. Phát triển bền vững là một mô hình chuyển đổi mà nó tối ưu các lợi ích kinh tế và xã hội trong hiện tại nhưng không hề gây hại cho tiềm năng của những lợi ích tương tự trong tương lai (Gôdian và Hecdue, 1988, GS. Grima Lino).

Nội hàm về phát triển bền vững được tái khẳng định ở Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất về Môi trường và phát triển tổ chức ở Rio de Janeiro (Brazil) năm 1992 và được bổ sung, hoàn chỉnh tại Hội nghị Thượng đỉnh thế giới về Phát triển bền vững tổ chức ở Johannesburg (Cộng hoà Nam Phi) năm 2002: “Phát triển bền vững” là quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa giữa 3 mặt của sự phát triển, gồm: phát triển kinh tế (nhất là tăng trưởng kinh tế), phát triển xã hội (nhất là thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội; xoá đói giảm nghèo và giải quyết việc làm) và bảo vệ môi trường (nhất là xử lý, khắc phục ô nhiễm, phục hồi và cải thiện chất lượng môi trường; phòng chống cháy và chặt phá rừng; khai thác hợp lý và sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên).

PHÁT TRIỂN BAO TRÙM NHẰM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

 Nguyễn Thị Loan Anh

TCCSĐT - Phát triển bao trùm là gắn kết phát triển về kinh tế, xã hội, văn hóa, môi trường nhằm bảo đảm phát triển bền vững của đời sống xã hội và tất cả mọi người. Nói cách khác là muốn phát triển bao trùm cần phải phát triển bền vững cả về kinh tế, xã hội, văn hóa, con người và môi trường.

Về phát triển bền vững gắn với phát triển bao trùm

Từ năm 2000, trước một thiên niên kỷ mới, Liên hợp quốc rất coi trọng phát triển bền vững. Chương trình phát triển thiên niên kỷ của Liên hợp quốc giai đoạn 2001 - 2015 gồm 8 mục tiêu: xóa cực nghèo và đói; đạt phổ cập giáo dục tiểu học; ... bảo đảm sự bền vững về môi trường và phát triển mối quan hệ đối tác toàn cầu vì phát triển. Các mục tiêu phát triển bền vững còn được mở rộng trong Chương trình nghị sự phát triển bền vững của Liên hợp quốc trong giai đoạn 2016 - 2030 với 17 mục tiêu gồm 169 chỉ tiêu cụ thể; trong đó coi trọng các mục tiêu: kết thúc đói nghèo; cải thiện sức khỏe và giáo dục; bình đẳng giới; ... chống biến đổi khí hậu; thúc đẩy xã hội hòa bình và đem lại sức sống mới cho quan hệ đối tác toàn cầu để phát triển bền vững.

Từ thực tiễn thực hiện khá thành công Chương trình phát triển thiên niên kỷ giai đoạn 2001 - 2015 và đang tích cực triển khai thực hiện Chương trình phát triển bền vững giai đoạn 2016 - 2030, có thể thấy, để đạt được mục tiêu phát triển bền vững trên cơ sở phát triển bao trùm cần bao quát được các nội dung cơ bản sau:

Một là, phát triển bền vững về kinh tế.

Bảo đảm cơ hội được chia sẻ một cách bình đẳng và tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người dân thực hiện quyền sử dụng hợp pháp, hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên cho các hoạt động sinh kế. Mục đích là không tập trung mang lại lợi nhuận cho thiểu số, không để ai lại phía sau, mà tạo ra sự thịnh vượng chung cho tất cả mọi người dân trong một giới hạn cho phép của hệ sinh thái cũng như không xâm phạm những quyền cơ bản của con người.

Hai là, phát triển bền vững về xã hội - văn hóa - con người.

          Bảo đảm đời sống xã hội - văn hóa của con người hài hòa giữa xã hội dân chủ với kinh tế thị trường và nhà nước pháp quyền; có sự bình đẳng giữa các giai tầng trong xã hội; bình đẳng giới; mức độ chênh lệch giàu nghèo không quá cao và có xu hướng gần lại; chênh lệch đời sống giữa các vùng miền không lớn. Mục đích là bảo đảm công bằng xã hội và phát triển con người theo chỉ số phát triển con người (HDI) bao gồm: thu nhập bình quân đầu người; trình độ dân trí, giáo dục, sức khỏe, tuổi thọ, hệ số bình đẳng thu nhập, các chỉ tiêu về giáo dục, y tế, phúc lợi xã hội, hưởng thụ văn hóa, nhằm phát triển bền vững đời sống xã hội của con người và tái sản sinh các thế hệ người. Đây là tiêu chí cao nhất và quán xuyến quá trình phát triển bao trùm nhằm phát triển bền vững về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường.

Ba là, phát triển bền vững về môi trường.

Bảo đảm chất lượng môi trường sống của con người thông qua sự trong sạch và bền vững về không khí, nước, đất, tài nguyên đất, không gian địa lý, cảnh quan tự nhiên. Chất lượng của các yếu tố này luôn cần được coi trọng và thường xuyên được đánh giá kiểm định theo những tiêu chuẩn quốc gia hoặc quốc tế trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa, phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, phát triển du lịch. Bởi vì, các quá trình này, ở mức độ khác nhau, đều làm biến động môi trường, tác động tiêu cực đến điều kiện tự nhiên và môi trường sống của con người.

 Về tình hình phát triển bao trùm nhằm phát triển bền vững ở Việt Nam trong những năm gần đây

Trong giai đoạn 2011 - 2020, Việt Nam đã thực hiện Chiến lược phát triển bền vững thông qua việc bảo đảm tăng trưởng kinh tế gắn với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, bảo vệ tài nguyên và môi trường, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Cho đến nay, quá trình tổ chức triển khai, thực hiện Chiến lược phát triển bền vững giai đoạn 2011 - 2020, đạt được một số kết quả đáng khích lệ; từ đó thúc đẩy phát triển theo hướng bao trùm; cụ thể:

Thực trạng tăng trưởng kinh tế Việt Nam

“Tăng trưởng xanh”: Hướng tiếp cận mới trong tăng trưởng kinh tế thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế

 

Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững - Xu thế chung của thế giới và Việt Nam