Tóm tắt: Trong kỷ nguyên số, không gian mạng không chỉ là môi trường truyền thông mà đã trở thành không gian cạnh tranh chiến lược về tư tưởng, giá trị, nhận thức xã hội và ảnh hưởng chính trị. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ dừng ở đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch theo cách thức truyền thống, mà đòi hỏi chuyển mạnh từ tư duy “phản ứng, xử lý” sang tư duy “chủ động kiến tạo, dẫn dắt”. Bài viết luận giải việc “phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực, chính thống, nhân văn, giàu sức thuyết phục chính là phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa; đồng thời phân tích thực tiễn mới năm 2026, đề xuất một số giải pháp nhằm xây dựng thế trận truyền thông nhân dân vững chắc trong kỷ nguyên phát triển mới.
Từ khoá: Không gian mạng; thông tin tích cực; chuyển đổi số; thế trận truyền thông nhân dân; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
1. “Phủ xanh” không gian mạng - một đòi hỏi tất yếu của thực tiễn đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời kỳ mới
Bước vào kỷ nguyên số, sự phát triển bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, các nền tảng xuyên biên giới và mạng xã hội không chỉ tạo ra những biến đổi mạnh mẽ trong phương thức sản xuất, quản trị và đời sống xã hội, mà còn làm thay đổi sâu sắc môi trường tồn tại, lan tỏa và cạnh tranh của các hệ giá trị tư tưởng. Không gian tư tưởng không chỉ hiện diện qua các thiết chế truyền thống như nhà trường, báo chí, xuất bản hay các diễn đàn xã hội trực tiếp, mà ngày nay còn được hình thành, tương tác, định hướng và tranh chấp ngay trên môi trường số. Do đó, không gian mạng không đơn thuần là môi trường truyền tải thông tin, mà đã trở thành một “không gian sinh tồn tư tưởng” mới, một mặt trận mới - nơi diễn ra cạnh tranh ảnh hưởng, đấu tranh giá trị, thậm chí đối đầu ý thức hệ dưới những hình thức tinh vi hơn, tốc độ cao hơn và khó nhận diện hơn.
Sự chuyển dịch ấy đồng thời làm thay đổi phương thức chống phá của các thế lực thù địch. Nếu trước đây chống phá tư tưởng chủ yếu dựa vào tuyên truyền xuyên tạc theo phương thức truyền thống, thì hiện nay nó được số hóa, công nghệ hóa và ngày càng mang màu sắc của “chiến tranh nhận thức”. Từ việc lợi dụng AI tạo sinh, deepfake, thao túng thuật toán, cho tới việc dẫn dụ bằng những mảnh ghép thông tin nửa thật nửa giả, các thủ đoạn chống phá ngày càng hướng vào mục tiêu sâu hơn là gây nhiễu loạn nhận thức xã hội, làm xói mòn niềm tin, kích động tâm lý hoài nghi và tạo nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” từ bên trong. Điểm đáng chú ý là trọng tâm chống phá không chỉ dừng ở việc tung ra thông tin sai trái, mà còn ở nỗ lực giành quyền chi phối nhận thức xã hội. Do vậy, trong cuộc chiến thông tin này, yếu tố cạnh tranh quyền dẫn dắt tư tưởng trên môi trường số ngày càng bộc lộ rõ nét.
Điều đó đặt ra một yêu cầu có tính bước ngoặt: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh hiện nay không thể chỉ dừng lại ở phản bác cái sai, xử lý cái xấu, mà phải được nâng lên thành nhiệm vụ giữ vững quyền chủ động tư tưởng, quyền nắm bắt, định hướng dư luận xã hội và chủ quyền tư tưởng quốc gia trên không gian mạng. Nếu chủ quyền quốc gia trước đây thường được nhận thức chủ yếu ở biên giới lãnh thổ, biển đảo, thì trong thời đại số, chủ quyền dữ liệu, chủ quyền thông tin và chủ quyền tư tưởng đang trở thành những tầng chủ quyền mới gắn trực tiếp với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đây cũng là chiều sâu chiến lược của Nghị quyết số 35-NQ/TW khi xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ sống còn của Đảng, của chế độ trong mọi điều kiện.
Tinh thần đó càng mang ý nghĩa thời sự khi đặt trong bối cảnh triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, cùng những chuyển động lớn của đất nước năm 2026 như bầu cử Quốc hội khóa XVI, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện chính quyền địa phương hai cấp, tăng tốc chuyển đổi số quốc gia và các đột phá chiến lược mới. Và trong bối cảnh ấy, không gian mạng càng trở thành địa bàn trọng điểm của cạnh tranh nhận thức và chống phá tư tưởng. Điều đó khẳng định một đòi hỏi có tính thời đại: bảo vệ nền tảng tư tưởng hôm nay không chỉ là giữ vững trận địa, mà phải chủ động xây dựng thế trận tư tưởng trên môi trường số, chuyển từ tư duy phòng thủ sang tư duy dẫn dắt, từ phản ứng sang kiến tạo. Chính từ yêu cầu đó, việc xây dựng thế trận tư tưởng chủ động trên không gian số, lấy thông tin tích cực làm dòng chủ lưu dẫn dắt nhận thức xã hội là một lựa chọn phương thức, đồng thời trở thành một đòi hỏi mang tầm chiến lược của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số.
2. “Phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực - hiện thực hóa tư duy mới về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Nếu trong giai đoạn trước, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chủ yếu được nhận diện qua nhiệm vụ phản bác quan điểm sai trái, thù địch, thì trong điều kiện chuyển đổi số sâu rộng hiện nay, cách tiếp cận đó đang được mở rộng theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” ngày càng mang ý nghĩa nền tảng, chủ động và chiến lược. Đây không đơn thuần là điều chỉnh về phương thức tuyên truyền, mà là bước phát triển về nhận thức đối với chính nội hàm của bảo vệ nền tảng tư tưởng.
Trong ý nghĩa đó, “phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực góp phần gia tăng tin tốt, bài hay, kiến tạo một hệ sinh thái thông tin chính thống đủ mạnh để dẫn dắt nhận thức xã hội, định hình dòng chủ lưu thông tin và lấy cái đúng lấn át cái sai, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực. Đồng thời trọng tâm yêu cầu đặc ra cao hơn là chủ động tạo ra “thế trận thông tin tích cực”, nơi thông tin đúng đi trước một bước, thông tin chính thống giữ ưu thế ảnh hưởng và giá trị tích cực trong việc định hướng dư luận xã hội.
Điểm cốt lõi ở đây là sự chuyển dịch từ tư duy phản bác luận điệu sai trái sang tư duy dẫn dắt hệ sinh thái số. Đây là bước phát triển rất quan trọng. Bởi suy cho cùng, sức mạnh bền vững nhất của bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ nằm ở bác bỏ những xuyên tạc, mà ở khả năng làm cho chân lý, sự thật và thành tựu thực tiễn trở thành sức mạnh thuyết phục xã hội. Chính vì thế, “phủ xanh” không gian mạng thực chất là bảo vệ nền tảng tư tưởng bằng sức mạnh của giá trị và sức mạnh của thực tiễn.
Thực tiễn thời gian qua cho thấy ở đâu thông tin chính thống đi trước một bước, nhanh, đúng, trúng, có sức hấp dẫn, ở đó không gian cho tin giả và xuyên tạc bị thu hẹp đáng kể. Sự phát triển của báo chí số đa nền tảng, các mô hình truyền thông tương tác, cộng đồng sáng tạo nội dung tích cực, cùng phương châm “lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực”, “dùng cái đẹp dẹp cái xấu” đang cho thấy một xu hướng mới: chuyển từ xử lý thông tin xấu, độc sang kiến tạo môi trường thông tin lành mạnh. Đây không chỉ là đổi mới truyền thông, mà là một phương thức đấu tranh tư tưởng mang tính chiến lược.
Ở chiều sâu hơn, “phủ xanh” không gian mạng không chỉ hiện diện trong những bài phản bác trực diện, mà trong mỗi câu chuyện lan tỏa khát vọng phát triển, mỗi thông tin đúng về thành tựu đổi mới, mỗi giá trị tích cực được bồi đắp trong đời sống số. Bởi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xét đến cùng, không chỉ bằng lý lẽ phản biện, mà còn bằng việc nuôi dưỡng niềm tin xã hội. Chính ở điểm đó, “phủ xanh không gian mạng” vượt ra ngoài khuôn khổ một sáng kiến truyền thông để trở thành một đột phá chiến lược trong phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.
Những chuyển động lớn của thực tiễn năm 2026 cho thấy, “phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực là bước phát triển mới trong tư duy bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đòng thời là một đòi hỏi có tính cấp thiết của thời đại. Vấn đề đặt ra không còn đơn thuần là đổi mới tuyên truyền, mà là nâng tầm nhận thức và năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới, phải đối diện những hình thái cạnh tranh tư tưởng, an ninh phi truyền thống và chiến tranh nhận thức ngày càng phức tạp.
Điểm nổi bật trước hết nằm ở ý nghĩa của Đại hội XIV của Đảng như một mốc mở ra không gian phát triển mới của đất nước. Với những định hướng lớn về phát triển nhanh và bền vững trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và xây dựng nền quản trị hiện đại, Đại hội XIV xác lập tầm nhìn phát triển, đồng thời “nhấn mạnh hơn nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng”. Theo đó, nếu trước đây bảo vệ nền tảng tư tưởng chủ yếu được nhận diện ở việc giữ vững các nguyên lý nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, thì trong điều kiện hiện nay, nhiệm vụ ấy còn gắn với bảo vệ tính đúng đắn, tính khoa học và sức sống thực tiễn của những định hướng chiến lược phát triển đất nước mà Đại hội đã xác lập. Nói cách khác, bảo vệ nền tảng tư tưởng ngày nay không thể tách rời bảo vệ tầm nhìn phát triển quốc gia.
Đây là điểm rất mới, bởi các thế lực thù địch hiện nay không chỉ công kích nền tảng tư tưởng ở tầng lý luận, mà thường xuyên chuyển hướng xuyên tạc vào chính các chủ trương lớn, các cải cách chiến lược, tìm cách phủ nhận thành tựu, khoét sâu khó khăn, gieo rắc tâm lý hoài nghi đối với con đường phát triển của đất nước. Trong bối cảnh ấy, lan tỏa tinh thần Đại hội XIV, làm sáng tỏ giá trị của các đột phá chiến lược, củng cố niềm tin xã hội vào khát vọng phát triển dân tộc cũng chính là một nội dung quan trọng của bảo vệ nền tảng tư tưởng trong điều kiện mới. Ở chiều sâu đó, “phủ xanh” không gian mạng không chỉ nhằm xử lý thông tin sai trái, mà còn là lan tỏa niềm tin phát triển, bảo vệ nền tảng tinh thần của chế độ bằng sức mạnh của đồng thuận xã hội.
Cùng với đó, năm 2026 cũng cho thấy rõ hơn một thách thức mới: sự bùng nổ của các hình thái chiến tranh nhận thức số đang làm biến đổi căn bản môi trường thông tin. Thông tin sai lệch có thể được tạo ra ở quy mô lớn, tốc độ cực nhanh, mức độ tinh vi cao khiến việc nhận diện và phản bác khó khăn hơn rất nhiều. Nhiều cảnh báo quốc tế đã coi thao túng thông tin bằng AI và deepfake là một trong những rủi ro an ninh nổi bật của thời đại số, đặc biệt trong các thời điểm nhạy cảm về chính trị như bầu cử, khủng hoảng xã hội hay xung đột địa chính trị. Không ít chiến dịch tung tin giả, giả mạo hình ảnh, cắt ghép phát ngôn, thao túng cảm xúc cộng đồng thông qua nền tảng số không nhằm thuyết phục bằng lý lẽ, mà nhằm gây nhiễu nhận thức, làm xói mòn niềm tin, chia rẽ đồng thuận xã hội.
Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ, chiến tranh nhận thức số không chủ yếu tấn công vào “thông tin” mà tấn công vào cách con người tiếp nhận sự thật, đánh vào tâm lý, cảm xúc, thiên kiến và hành vi xã hội. Đây là một chuyển dịch có ý nghĩa bản chất: từ chiến tranh thông tin sang cạnh tranh quyền chi phối nhận thức; từ xuyên tạc nội dung sang thao túng môi trường hình thành nhận thức. Chính vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới không chỉ là phản bác luận điệu sai trái sau khi xuất hiện, mà phải nâng lên thành năng lực chủ động phòng ngừa, nhận diện sớm, làm chủ công nghệ và giữ quyền dẫn dắt nhận thức xã hội trên không gian số. Điều đó đòi hỏi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vừa phải dựa vào phương thức truyền thống, vừa phải gắn với năng lực công nghệ. Muốn giữ vững thế chủ động trên mặt trận tư tưởng số, phải biết kết hợp sức mạnh chính trị - tư tưởng với sức mạnh dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, phân tích dư luận số, công nghệ nhận diện deepfake, công cụ dự báo sớm và cảnh báo sớm. Nói cách khác, trong thời đại AI, không chỉ đưa công tác tư tưởng lên không gian số, mà phải nâng năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng bằng chính công nghệ số. Đây là yêu cầu rất mới của đấu tranh tư tưởng hiện đại.
Trong bối cảnh đẩy mạnh triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhiều phương thức truyền tải nội dung chính trị - tư tưởng đã được đổi mới theo hướng hiện đại, trực quan, tương tác và phù hợp với môi trường truyền thông mới. Những video ngắn, podcast, infographic, AI chatbot, nền tảng giáo dục số, bảo tàng số, dữ liệu mở, sản phẩm truyền thông đa nền tảng… được đầu tư bài bản, hấp dẫn và giàu tính công nghệ hơn, trở thành những “hạ tầng mềm” quan trọng để lan tỏa giá trị tích cực, tăng cường sức đề kháng của cộng đồng trước sự nhiễu loạn thông tin. Đây cũng chính là biểu hiện cụ thể của chuyển đổi số trong công tác tư tưởng: lấy công nghệ làm công cụ, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy sản phẩm số làm phương tiện lan tỏa và lấy niềm tin xã hội làm mục tiêu dẫn dắt.
Một chiều cạnh quan trọng khác làm sâu thêm nội hàm bảo vệ nền tảng tư tưởng hiện nay là sự nổi lên của chủ quyền số như một cấu phần của chủ quyền quốc gia. Theo đó, những nỗ lực phát triển chính phủ số, xã hội số, công dân số, nền tảng số Việt Nam; thúc đẩy tự chủ công nghệ, tự chủ dữ liệu và độc lập chiến lược trên không gian số không chỉ mang ý nghĩa phát triển, mà còn là những trụ cột củng cố năng lực tự chủ quốc gia. Chính ở đây, nhiệm vụ “phủ xanh” không gian mạng mang thêm ý nghĩa sâu sắc hơn, đó là: không chỉ bảo vệ môi trường thông tin, mà còn góp phần bảo vệ chủ quyền số bằng sức mạnh thông tin chính thống. Không phải ngẫu nhiên, những thành tựu chuyển đổi số quốc gia, phát triển dữ liệu số, dịch vụ công trực tuyến, phong trào “bình dân học vụ số”, xây dựng chính quyền số… đang trở thành những bằng chứng thực tiễn sinh động bác bỏ các luận điệu phủ nhận con đường phát triển của Việt Nam. Thực tiễn cho thấy, việc triển khai mạnh mẽ Cổng dịch vụ công quốc gia cùng hệ thống dịch vụ công trực tuyến, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, định danh điện tử VNeID và các nền tảng số phục vụ người dân, doanh nghiệp đã góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính phủ số, chuyển quản trị từ “quản lý” sang “phục vụ”, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và hiệu quả quản trị quốc gia. Việc Việt Nam liên tục cải thiện mức độ phát triển Chính phủ điện tử và thúc đẩy khai thác dữ liệu số như một nguồn lực phát triển đã cho thấy chuyển đổi số không phải khẩu hiệu, mà đang trở thành động lực phát triển thực chất.
Cùng với đó, những kết quả trong phát triển kinh tế số, thanh toán số, thương mại điện tử, giáo dục số, y tế số, cùng các mô hình chuyển đổi số ở địa phương, xây dựng đô thị thông minh và từng bước triển khai mô hình chính quyền số, chính quyền địa phương hai cấp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả đã cho thấy năng lực thể chế và khả năng thích ứng mạnh mẽ của hệ thống chính trị trong kỷ nguyên số. Những thành tựu ấy, cùng thực tiễn tăng trưởng của kinh tế số Việt Nam, mở rộng hạ tầng số và thúc đẩy chủ quyền số quốc gia, chính là lời phản bác thuyết phục nhất đối với các luận điệu xuyên tạc, phủ nhận con đường phát triển mà Việt Nam đang lựa chọn. Bởi suy cho cùng, không có luận cứ nào sắc bén hơn thực tiễn, không có phản bác nào thuyết phục hơn thành tựu phát triển.
3. Hướng tới “phủ xanh” không gian mạng thông qua xây dựng thế trận truyền thông nhân dân - một phương thức hiệu quả trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Nếu “phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực là bước phát triển trong tư duy đấu tranh tư tưởng, thì xây dựng thế trận truyền thông nhân dân chính là bước phát triển về lực lượng và phương thức tổ chức sức mạnh để hiện thực hóa tư duy đó. Đây không đơn thuần là mở rộng thêm chủ thể tham gia truyền thông, mà là sự chuyển đổi quan trọng trong cách tiếp cận: từ bảo vệ nền tảng tư tưởng chủ yếu dựa vào lực lượng chuyên trách sang phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội.
Trong điều kiện không gian mạng trở thành mặt trận tư tưởng rộng mở, đa trung tâm và tương tác thời gian thực, sẽ không thể giữ vững trận địa tư tưởng chỉ bằng những phương thức truyền thống. Muốn tạo thế chủ động bền vững, phải hình thành một thế trận xã hội trên không gian số, nơi sức mạnh chính trị, sức mạnh công nghệ, sức mạnh tri thức và sức mạnh nhân dân được kết nối thành lực lượng tổng hợp. Đó chính là nội hàm của thế trận truyền thông nhân dân.
Điểm cốt lõi của thế trận này là biến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ nhiệm vụ của một bộ phận lực lượng thành sức mạnh xã hội. Nếu “thế trận lòng dân” là nền tảng của bảo vệ Tổ quốc trong không gian thực, thì thế trận truyền thông nhân dân có thể xem là hình thái mới của thế trận lòng dân trên không gian số. Ở đó, mỗi công dân số có trách nhiệm không chỉ là người tiếp nhận thông tin, mà có thể trở thành một chủ thể lan tỏa giá trị tích cực, một “pháo đài mềm” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, hay một một “chủ thể kiến tạo trận địa tư tưởng”.
Chính trong cấu trúc thế trận ấy, “bình dân học vụ số” mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Nếu phong trào “bình dân học vụ” trong lịch sử góp phần nâng cao dân trí, tạo nền tảng tinh thần cho cách mạng, thì trong kỷ nguyên số, “bình dân học vụ số” có thể được hiểu như quá trình phổ cập tri thức số, nâng cao kỹ năng số cho người dân, thu hẹp khoảng cách số và xây dựng công dân số, từ đó tạo nền tảng dân trí số cho phát triển bền vững. Thực tiễn chuyển đổi số quốc gia những năm gần đây cho thấy, nhận thức này đang từng bước được hiện thực hóa. Việc triển khai Đề án 06, mở rộng phổ cập định danh điện tử qua VNeID, thúc đẩy tổ công nghệ số cộng đồng ở nhiều địa phương, các chương trình phổ cập kỹ năng số cho người dân, người cao tuổi, nông dân, thanh niên… đã cho thấy chuyển đổi số ở Việt Nam đang ngày càng gắn với nâng cao dân trí số chứ không chỉ ứng dụng công nghệ.
Đáng chú ý, nhiều địa phương đã hình thành mô hình tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, tiếp cận nền tảng số và kỹ năng an toàn số; đây có thể xem là những “hạt nhân bình dân học vụ số” trong thực tiễn. Cùng với đó, phong trào phổ cập kỹ năng số cho học sinh, sinh viên, chương trình nâng cao năng lực số trong trường học, cũng như các chiến dịch truyền thông nhận diện tin giả, lừa đảo số, cảnh báo deepfake do các cơ quan chức năng triển khai thời gian qua cho thấy nội hàm của “bình dân học vụ số” đang mở rộng từ dạy sử dụng công nghệ sang bồi dưỡng năng lực tự vệ trong môi trường số. Chính những thực tiễn ấy cho thấy, khi người dân biết sử dụng công nghệ, biết kiểm chứng thông tin, biết tự bảo vệ mình trước thao túng nhận thức, thì chuyển đổi số đồng thời cũng trở thành quá trình xây dựng “miễn dịch xã hội” trước thông tin xấu, độc. Theo đó, “bình dân học vụ số” không chỉ là một chương trình phổ cập kỹ năng, mà còn là một phương thức xây nền xã hội cho bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới.
Chiều sâu chiến lược của vấn đề nằm ở chỗ: một xã hội có năng lực số mạnh sẽ có sức đề kháng tư tưởng mạnh; một cộng đồng có miễn dịch thông tin tốt sẽ khó bị thao túng nhận thức. Đó chính là nền tảng xã hội bền vững nhất của bảo vệ nền tảng tư tưởng trong điều kiện mới. Đây cũng rất gần với tinh thần Đại hội XIV khi nhấn mạnh phát triển con người, nâng cao dân trí số, xây dựng công dân số và phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong tiến trình phát triển đất nước.
Tuy nhiên, một thế trận chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành năng lực hành động thực tiễn. Vì vậy, xây dựng thế trận truyền thông nhân dân đồng thời phải là quá trình kiến tạo một tâm thế chủ động mới trên mặt trận tư tưởng số. Điều đó trước hết đòi hỏi chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang tư duy dẫn dắt; từ phản ứng trước thông tin sai trái sang chủ động tạo dòng chủ lưu tích cực; từ truyền thông một chiều sang kiến tạo hệ sinh thái truyền thông số có sức cộng hưởng.
Muốn vậy, không thể thiếu một hệ sinh thái truyền thông số đủ mạnh, trong đó báo chí số, xuất bản số, nền tảng số Việt Nam, cộng đồng sáng tạo nội dung tích cực và công nghệ hiện đại cùng góp phần hình thành dòng chảy thông tin chủ đạo. Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, quá trình chuyển đổi số báo chí, xuất bản, dữ liệu hóa hoạt động truyền thông và xu hướng “báo chí kiến tạo” đang tạo tiền đề quan trọng để thông tin chính thống không chỉ đi sau phản ứng, mà từng bước đi trước dẫn dắt. Sự phát triển của các nền tảng số trong nước, hệ sinh thái số “Make in Vietnam”, cùng xu hướng hình thành cộng đồng sáng tạo nội dung tích cực trên không gian mạng cũng gợi mở một hướng đi quan trọng: bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ dựa vào thiết chế truyền thống, mà phải được nâng đỡ bằng một hạ tầng truyền thông số có khả năng cạnh tranh ảnh hưởng ngay trên môi trường số. Đây là vấn đề không chỉ của truyền thông, mà là một bộ phận của năng lực tự chủ chiến lược quốc gia trên không gian mạng.
Đặc biệt, trong thời đại AI và chiến tranh nhận thức, công nghệ cần được nhìn nhận không chỉ là phương tiện truyền tải, mà là công cụ bảo vệ nền tảng tư tưởng. Thực tiễn quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đã chuyển từ tư duy quản lý thông tin đơn thuần sang xây dựng năng lực “an ninh nhận thức”, sử dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, hệ thống phát hiện deepfake, giám sát thao túng thuật toán và cảnh báo sớm chiến dịch gây nhiễu nhận thức như một phần của bảo vệ an ninh quốc gia. Điều đó gợi mở yêu cầu mới đối với Việt Nam: cần thúc đẩy phát triển các nền tảng phân tích dư luận số, công cụ nhận diện tin giả và deepfake, cơ chế phối hợp giữa cơ quan tư tưởng, báo chí, xuất bản, lực lượng công nghệ và an ninh mạng để chủ động phòng ngừa, nhận diện sớm, xử lý sớm từ gốc. Xa hơn, cần coi đầu tư cho hạ tầng dữ liệu, nền tảng số Việt Nam, công nghệ bảo đảm chủ quyền số và năng lực bảo vệ thông tin là một bộ phận của đầu tư cho bảo vệ nền tảng tư tưởng trong thời kỳ mới.
Đồng thời, một gợi mở chính sách rất quan trọng là cần phát triển hệ sinh thái truyền thông tích cực theo hướng không chỉ “quản lý nền tảng”, mà còn chủ động kiến tạo không gian số lành mạnh; khuyến khích đội ngũ trí thức, nhà khoa học, người có ảnh hưởng, lực lượng sáng tạo nội dung tham gia lan tỏa giá trị tích cực như một bộ phận của thế trận tư tưởng; từng bước hình thành năng lực “phòng thủ nhận thức” ở tầm quốc gia. Bởi trong môi trường số, ai làm chủ dữ liệu, công nghệ và khả năng dẫn dắt dòng chảy thông tin, người đó giữ lợi thế trên mặt trận nhận thức. Chính vì vậy, sự kết hợp giữa sức mạnh chính trị - tư tưởng, công nghệ hiện đại và sức mạnh xã hội không chỉ là sự bổ sung lực lượng, mà góp phần hình thành một cấu trúc mới của bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.
Suy cho cùng, hiện thực hóa mục tiêu “phủ xanh” không gian mạng không chỉ là tăng thêm nội dung hay mở rộng thêm lực lượng, mà là kiến tạo đồng thời thế chủ động tư tưởng, hệ sinh thái truyền thông tích cực, năng lực công nghệ hiện đại và nền tảng xã hội có sức đề kháng cao. Khi bốn yếu tố ấy gắn kết thành một chỉnh thể, thế trận truyền thông nhân dân mới thực sự trở thành một phương thức chiến lược bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số.
*
* *
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ là đấu tranh phản bác thông tin sai trái, thù địch, mà ở chiều sâu là giữ vững quyền định hướng nhận thức xã hội, bảo vệ niềm tin, chủ quyền tư tưởng quốc gia và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn. Trong bối cảnh không gian mạng trở thành mặt trận cạnh tranh ảnh hưởng, đấu tranh giá trị và chiến tranh nhận thức ngày càng quyết liệt, yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế cũng không thể dừng ở tư duy phòng thủ hay xử lý tình huống, mà phải chuyển mạnh sang tư duy chủ động kiến tạo. “Phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực, xét đến cùng, không chỉ là một sáng kiến truyền thông, mà còn là một đột phá chiến lược trong phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nhằm hiện thực hóa phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực”; đó cũng là quá trình lấy sức mạnh của sự thật để củng cố niềm tin, lấy sức mạnh của giá trị để dẫn dắt nhận thức, lấy sức mạnh của thực tiễn để phản bác mọi xuyên tạc.
Trong chiều sâu chiến lược ấy, xây dựng thế trận truyền thông nhân dân gắn với “bình dân học vụ số” không chỉ là giải pháp thích ứng trước thách thức của môi trường số, mà là một phương thức mới huy động sức mạnh xã hội bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ gốc. Khi thông tin chính thống trở thành dòng chủ lưu; khi không gian mạng được bồi đắp bằng các giá trị tích cực; khi báo chí, hệ thống chính trị, đội ngũ trí thức và mỗi công dân số cùng tham gia tạo dựng một “thế trận lòng dân” trên không gian mạng, thì đó chính là thành lũy vững chắc bảo vệ Đảng từ sớm, từ xa. Trong tầm nhìn của kỷ nguyên phát triển mới, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là giữ vững những giá trị nền tảng đã được lịch sử khẳng định, mà còn là chủ động kiến tạo sức mạnh tinh thần mới cho dân tộc trên hành trình phát triển nhanh, bền vững và hùng cường. Và ở ý nghĩa đó, “phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực không chỉ là bảo vệ nền tảng tư tưởng hôm nay, mà còn là góp phần giữ vững tương lai phát triển của đất nước trong thời đại số.
Ban sách Quốc tế, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật
No comments:
Post a Comment