CONCERT QUỐC GIA TỪ GÓC NHÌN CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG: KHƠI DẬY TINH THẦN DÂN TỘC TRONG THỜI ĐẠI SỐ

 

ĐẶT VẤN ĐỀ

Những năm gần đây, nhiều concert mang màu sắc dân tộc và tinh thần yêu nước đã trở thành hiện tượng đặc biệt trên không gian mạng. Hình ảnh hàng chục nghìn người trẻ cùng hòa giọng hát Quốc ca, những lá cờ đỏ sao vàng phủ kín khán đài hay các đoạn video concert thu hút hàng triệu lượt xem, chia sẻ trên TikTok, Facebook, YouTube không chỉ tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ mà còn để lại nhiều suy ngẫm về cách tinh thần dân tộc đang được lan tỏa trong thế hệ trẻ hiện nay.

Điều đáng chú ý là sức ảnh hưởng của các concert quốc gia không chủ yếu đến từ công nghệ trình diễn hay yếu tố giải trí đơn thuần, mà nằm ở khả năng tạo ra sự cộng hưởng cảm xúc, kết nối cộng đồng và khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong môi trường số. Qua đó có thể thấy, những giá trị về lịch sử, văn hóa và lòng yêu nước không hề trở nên xa cách với giới trẻ như một số quan điểm từng lo ngại; vấn đề quan trọng nằm ở cách tiếp cận và phương thức truyền tải phù hợp với nhịp sống của thời đại internet.

Từ thực tiễn các concert quốc gia thời gian qua có thể thấy, sự hưởng ứng mạnh mẽ của đông đảo thanh niên không chỉ phản ánh sức hút của một hiện tượng văn hóa hay truyền thông, mà còn cho thấy nhu cầu kết nối cộng đồng, khẳng định bản sắc dân tộc và tìm kiếm điểm tựa tinh thần của giới trẻ trong đời sống hiện đại. Khi những giá trị về lịch sử, văn hóa và lòng yêu nước được chuyển tải bằng hình thức gần gũi với đặc điểm tiếp nhận của thế hệ trẻ, chúng vẫn có khả năng tạo sức lan tỏa sâu rộng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với đất nước.

Điều đó cũng đặt ra nhiều gợi mở quan trọng đối với công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Quy định số 19-QĐ/TW tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng.

Từ yêu cầu đó cho thấy, để củng cố nền tảng niềm tin xã hội trong giai đoạn hiện nay, không thể chỉ tập trung phản bác thông tin sai trái hay xử lý các biểu hiện lệch chuẩn trên internet, mà cần chủ động xây dựng môi trường truyền thông tích cực, giàu tính nhân văn và mang đậm bản sắc Việt Nam. Những sản phẩm văn hóa chất lượng, những câu chuyện truyền cảm hứng, hình ảnh đẹp về đất nước, con người Việt Nam hay tinh thần cống hiến của thế hệ trẻ không chỉ góp phần nâng cao “sức đề kháng” trước thông tin xấu độc, mà còn bồi đắp khát vọng phát triển đất nước và củng cố sự đồng thuận xã hội.

Có thể nói, khi tình yêu Tổ quốc được thể hiện thông qua âm nhạc, nghệ thuật và sự cộng hưởng cộng đồng trên các nền tảng số, lòng yêu nước cũng đang được biểu đạt bằng những phương thức mới phù hợp với hơi thở thời đại. Trong dòng chảy ấy, mỗi nội dung tích cực, mỗi hình ảnh đẹp hay mỗi khoảnh khắc cộng đồng cùng hướng về màu cờ sắc áo đều có thể góp phần nuôi dưỡng niềm tin xã hội, lan tỏa giá trị Việt Nam và tăng cường nền tảng tinh thần vững chắc trong đời sống số hôm nay.

I. VÌ SAO CONCERT QUỐC GIA TẠO ĐƯỢC HIỆU ỨNG MẠNH TRONG GIỚI TRẺ?

Sự lan tỏa mạnh mẽ của các concert quốc gia trong thời gian qua phản ánh nhiều thay đổi đáng chú ý trong đời sống tinh thần của giới trẻ thời đại số. Nếu chỉ nhìn hiện tượng này dưới góc độ giải trí hoặc hiệu ứng truyền thông sẽ khó lý giải vì sao những chương trình mang đậm màu sắc lịch sử, dân tộc và tinh thần yêu nước lại có thể tạo được sự đồng cảm rộng lớn trong cộng đồng thanh niên. Đằng sau sức hút ấy không đơn thuần là âm nhạc hay công nghệ trình diễn, mà là nhu cầu được kết nối với cộng đồng, với bản sắc dân tộc và với những giá trị tinh thần chung của đất nước.

Trước đây, từng có nhiều lo ngại rằng sự phát triển mạnh mẽ của internet, văn hóa đại chúng và nhịp sống hiện đại có thể khiến một bộ phận người trẻ dần xa rời lịch sử dân tộc và các giá trị truyền thống. Tuy nhiên, những chuyển động gần đây trên không gian mạng lại cho thấy điều ngược lại. Khi các nội dung về lịch sử, văn hóa hay tinh thần dân tộc được thể hiện bằng ngôn ngữ phù hợp với môi trường số, chúng vẫn có khả năng tạo ảnh hưởng rất lớn trong giới trẻ.

Nhiều video lịch sử trên TikTok, Youtube, Reels, Facebook thu hút hàng triệu lượt xem; các nội dung về văn hóa dân tộc, chủ quyền biển đảo hay hình ảnh của lực lượng vũ trang nhận được sự quan tâm rộng rãi trên nền tảng số. Đặc biệt, trong dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và các hoạt động hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, hình ảnh các khối diễu binh, diễu hành với khí thế trang nghiêm, tinh thần kỷ luật và sắc đỏ cờ Tổ quốc đã tạo hiệu ứng mạnh mẽ trên internet. Những đoạn video ghi lại quá trình luyện tập, hành quân hay đội hình bước đều thu hút lượng lớn lượt xem, bình luận và chia sẻ từ cộng đồng mạng, đặc biệt là thanh niên.

Điều tạo nên sức hút của những nội dung này không nằm ở yếu tố giải trí đơn thuần, mà ở khả năng khơi dậy ý thức cộng đồng, niềm tự hào dân tộc và sự quan tâm của giới trẻ đối với các giá trị lịch sử, văn hóa của đất nước. Qua đó có thể thấy, vấn đề không phải thanh niên thờ ơ với lịch sử dân tộc, mà là cách các giá trị ấy được truyền tải trong môi trường truyền thông mới. Khi lịch sử và tinh thần dân tộc được thể hiện bằng hình thức trực quan, gần gũi và phù hợp với nhịp tiếp nhận của thời đại số, chúng hoàn toàn có khả năng tạo ảnh hưởng sâu rộng trong giới trẻ.

Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên hiệu ứng của các concert quốc gia là khả năng kết nối cộng đồng thông qua các biểu tượng và trải nghiệm tập thể. Những giai điệu gắn với lịch sử dân tộc, hình ảnh quốc kỳ, các tiết mục tái hiện dấu mốc lịch sử hay khoảnh khắc hàng vạn người cùng hòa giọng đã tạo nên sự gắn kết mạnh mẽ giữa cá nhân với cộng đồng. Trong môi trường ấy, tinh thần yêu nước không được tiếp cận bằng những khái niệm mang tính lý luận khô cứng, mà được cảm nhận thông qua trải nghiệm trực tiếp và sự hòa nhập vào không khí chung của tập thể.

Điều này cho thấy một đặc điểm đáng chú ý của công tác giáo dục tinh thần dân tộc trong thời đại số: nhiều giá trị xã hội hiện nay thường được tiếp nhận thông qua trải nghiệm trực quan và sự tương tác cộng đồng trước khi chuyển hóa thành nhận thức bền vững. Một nội dung mang tính lý luận nếu chỉ tồn tại dưới dạng văn bản có thể khó tạo ảnh hưởng lớn trong giới trẻ, nhưng khi được chuyển tải bằng âm nhạc, hình ảnh và không gian trải nghiệm phù hợp, khả năng tiếp cận và ghi nhớ sẽ cao hơn rất nhiều.

Bên cạnh yếu tố sân khấu và trải nghiệm trực tiếp, nền tảng số cũng góp phần quan trọng trong việc mở rộng sức ảnh hưởng của các concert quốc gia. Nếu trước đây tác động của một chương trình thường giới hạn trong phạm vi khán giả tham dự thì hiện nay, mạng xã hội có thể đưa những khoảnh khắc từ sân khấu trở thành nội dung được chia sẻ rộng rãi chỉ trong thời gian ngắn. Các video ngắn, livestream, clip reaction hay hashtag liên quan giúp sức hút của chương trình tiếp tục được duy trì và mở rộng trên internet.

Mạng xã hội hiện nay không chỉ là môi trường chia sẻ thông tin mà còn là không gian hình thành sự kết nối xã hội và lan tỏa giá trị cộng đồng. Đây cũng là lý do những nội dung tích cực, giàu bản sắc dân tộc và có khả năng tạo sự gắn kết cộng đồng hoàn toàn có thể tạo ảnh hưởng lớn trên nền tảng số nếu được thể hiện bằng phương thức phù hợp với giới trẻ.

Trong bối cảnh internet ngày càng tác động trực tiếp tới nhận thức xã hội, việc nắm bắt đặc điểm tiếp nhận thông tin và nhu cầu kết nối cộng đồng của thanh niên có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác tuyên truyền hiện nay. Bởi để những giá trị tích cực thực sự đi vào đời sống số, điều cần thiết không chỉ là nội dung đúng, mà còn là khả năng tạo được sự quan tâm, tham gia và gắn kết trong cộng đồng người trẻ.

II. TỪ CONCERT QUỐC GIA ĐẾN YÊU CẦU ĐỔI MỚI CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và mạng xã hội đang làm thay đổi sâu sắc cách xã hội tiếp cận thông tin, hình thành nhận thức và định hướng dư luận. Nếu trước đây báo chí, phát thanh và truyền hình giữ vai trò chủ đạo thì hiện nay, internet đã trở thành môi trường tiếp nhận thông tin thường xuyên của phần lớn người dân, đặc biệt là giới trẻ. Với nhiều thanh niên, mạng xã hội không chỉ là nơi giải trí hay giao tiếp, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới quan điểm, cách nhìn nhận và đời sống tinh thần.

Đáng chú ý, sự phát triển của các nền tảng video ngắn cùng cơ chế đề xuất nội dung tự động đang tạo ra một môi trường truyền thông vận hành theo “dòng chảy thuật toán”, nơi những nội dung dễ kích thích sự chú ý và tạo phản ứng mạnh thường có khả năng lan truyền nhanh hơn các hình thức truyền tải mang tính lý luận truyền thống. Vì vậy, cạnh tranh trên không gian mạng hôm nay không chỉ là cạnh tranh về thông tin, mà còn là cạnh tranh về khả năng dẫn dắt cảm xúc và tác động tới nhận thức xã hội. Chỉ trong thời gian ngắn, một video hay một xu hướng trên mạng xã hội có thể tiếp cận hàng triệu người dùng và tạo ảnh hưởng lớn tới dư luận cộng đồng.

Các thế lực thù địch, phản động cũng đang triệt để lợi dụng đặc điểm này để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Thay vì tuyên truyền trực diện như trước đây, nhiều nội dung xuyên tạc hiện nay được “đóng gói” dưới hình thức video ngắn, clip cắt ghép, bình luận xã hội hoặc các nội dung mang tính cảm xúc nhằm tác động vào tâm lý cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Mục tiêu nguy hiểm nhất của các thông tin xấu độc không chỉ là truyền bá nội dung sai lệch mà sâu xa hơn là làm xói mòn niềm tin xã hội, tạo tâm lý hoài nghi và gây suy giảm sự gắn kết cộng đồng.

Trong bối cảnh đó, công tác tư tưởng không thể chỉ dừng ở việc phản bác hay xử lý thông tin sai trái, mà cần chủ động xây dựng các “dòng chảy” thông tin tích cực nhằm củng cố niềm tin xã hội và lan tỏa giá trị tốt đẹp trong cộng đồng. Đây cũng là tinh thần của Nghị quyết số 35-NQ/TW khi xác định “xây” là nhiệm vụ cơ bản, lâu dài; “chống” là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách.

Từ góc nhìn đó, những hiệu ứng xã hội tích cực từ các concert quốc gia thời gian qua mang nhiều ý nghĩa đáng suy ngẫm đối với công tác tư tưởng trong thời đại số. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô chương trình hay công nghệ trình diễn hiện đại, mà ở việc các giá trị về lịch sử, văn hóa và tinh thần dân tộc đã được thể hiện bằng hình thức gần gũi với môi trường số và tâm lý tiếp nhận của thế hệ trẻ. Từ một chương trình nghệ thuật, nhiều concert đã trở thành hiện tượng cộng đồng trên internet, thu hút sự quan tâm lớn của thanh niên và tạo nên những trao đổi rộng rãi trên không gian mạng.

Thực tiễn đó cho thấy internet không chỉ là nơi các thông tin tiêu cực dễ phát tán, mà cũng có thể trở thành môi trường lan tỏa giá trị tích cực, củng cố niềm tin xã hội và kết nối cộng đồng nếu biết tạo ra những nội dung phù hợp với nhịp sống của thời đại số. Điều này đồng thời đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền hiện nay. Trong môi trường mà người trẻ tiếp nhận thế giới chủ yếu qua màn hình điện thoại, khả năng tác động tới nhận thức xã hội ngày càng phụ thuộc vào việc ai đang tạo ra và dẫn dắt “dòng chảy thông tin” trên không gian mạng.

Vì vậy, đổi mới công tác tư tưởng trong thời đại số không chỉ là đổi mới công nghệ truyền thông, mà quan trọng hơn là đổi mới tư duy tiếp cận công chúng. Từ chỗ chủ yếu truyền đạt thông tin, công tác tuyên truyền cần chuyển mạnh sang tạo cảm hứng xã hội, xây dựng sự đồng cảm cộng đồng và khơi dậy niềm tin tích cực trong giới trẻ. Bởi trong môi trường mà cảm xúc có thể lan truyền với tốc độ rất nhanh, việc chủ động hình thành những “dòng chảy tích cực” trên không gian mạng ngày càng có ý nghĩa quan trọng đối với việc giữ vững nền tảng tư tưởng, củng cố niềm tin xã hội và phát huy sức mạnh tinh thần dân tộc trong thời đại số hiện nay.

III. PHÁT HUY GIÁ TRỊ TÍCH CỰC TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG TRONG THỜI ĐẠI SỐ

1. Chủ động nâng cao hiện diện của nội dung chính thống trên nền tảng số

Internet và nền tảng số đang tác động trực tiếp tới nhận thức xã hội, đặt ra yêu cầu phải nâng cao sự hiện diện của thông tin chính thống trên môi trường mạng. Nếu thiếu các nội dung tích cực và có tính định hướng, thông tin sai lệch và xu hướng lệch chuẩn sẽ dễ lan rộng. Điều đó đòi hỏi công tác tuyên truyền phải đổi mới mạnh mẽ về cách tiếp cận và phương thức truyền tải để phù hợp với giới trẻ hiện nay.

Nhận thức rõ yêu cầu đó, Chính phủ và nhiều cơ quan nhà nước thời gian qua đã có sự chuyển đổi đáng chú ý trong hoạt động truyền thông số. Fanpage Thông tin Chính phủ thường xuyên đăng tải các video ngắn, infographic tóm tắt chính sách theo hình thức trực quan, dễ hiểu, thu hút lượng lớn người theo dõi và tương tác trên Facebook. Bộ Y tế, Bộ Công an đã đẩy mạnh sử dụng video ngắn trên TikTok, Reels để tuyên truyền phòng chống dịch bệnh, cảnh báo thủ đoạn lừa đảo và phổ biến giáo dục pháp luật bằng ngôn ngữ gần gũi với giới trẻ. Nhiều cổng thông tin điện tử địa phương cũng xây dựng các bản tin video, nội dung đa phương tiện trên Facebook và YouTube để truyền tải thông tin điều hành và các vấn đề xã hội theo hướng hiện đại hơn.

Không chỉ dừng ở video ngắn, nhiều cơ quan báo chí và đơn vị truyền thông nhà nước cũng đang từng bước phát triển podcast, audio storytelling và e-magazine nhằm đa dạng hóa hình thức tiếp cận công chúng. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) hay các cơ quan báo chí lớn đã triển khai nhiều chương trình podcast chuyên sâu về chuyển đổi số, kinh tế, xã hội và chính sách công. Việc Podcast được đưa vào hạng mục chính thức tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc năm 2026 cho thấy xu hướng truyền thông đa nền tảng đang ngày càng trở thành yêu cầu tất yếu đối với hệ thống thông tin chính thống hiện nay.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng infographic, storytelling, quiz tương tác hay các sản phẩm truyền thông giàu tính trực quan cũng đang mở ra cách tiếp cận mới đối với công tác tuyên truyền trên internet. Những câu chuyện về biển đảo, lịch sử dân tộc, thành tựu phát triển đất nước hay hình ảnh người chiến sĩ khi được thể hiện bằng ngôn ngữ gần gũi, giàu cảm xúc và phù hợp với môi trường số đã tạo được hiệu ứng tích cực trong cộng đồng mạng, đặc biệt là thanh niên.

Điều này cho thấy nội dung chính thống hiện nay không chỉ cần đúng về thông tin mà còn phải phù hợp với đặc điểm tiếp nhận của xã hội số. Trong môi trường mà người dùng có xu hướng tiếp nhận nhanh, ưu tiên hình ảnh trực quan và tương tác cảm xúc, công tác tuyên truyền cũng cần chuyển từ tư duy “truyền đạt thông tin” sang tư duy “kết nối nhận thức và cảm xúc xã hội”. Đây không phải là sự thay đổi về bản chất định hướng chính trị, mà là sự đổi mới cần thiết để các giá trị tích cực có thể thực sự đi vào đời sống số của thế hệ trẻ hôm nay.

Sự hiện diện của thông tin chính thống trên internet không chỉ có ý nghĩa cung cấp thông tin mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội trong môi trường số. Khi các nội dung tích cực, giàu tính nhân văn và tinh thần dân tộc xuất hiện ngày càng nhiều trên nền tảng số, internet có thể trở thành môi trường lan tỏa trách nhiệm cộng đồng và các giá trị văn hóa tốt đẹp. Thực tế cho thấy, giữa lượng lớn thông tin trên mạng hiện nay, những nội dung tạo được sự gắn kết với cộng đồng và đất nước vẫn luôn có sức ảnh hưởng lâu dài đối với người tiếp nhận.

2. Phát huy vai trò của thanh niên và nhà sáng tạo nội dung tích cực

Sự phát triển của mạng xã hội đã làm thay đổi vai trò của thanh niên trong đời sống truyền thông hiện nay. Nếu trước đây người trẻ chủ yếu là đối tượng tiếp nhận thông tin thì hiện nay, với các nền tảng số phổ biến, nhiều thanh niên đã trực tiếp tham gia sản xuất nội dung, chia sẻ quan điểm và tác động tới cộng đồng mạng. Điều này cho thấy thanh niên không chỉ là đối tượng của công tác tuyên truyền mà còn đang trở thành chủ thể truyền thông quan trọng trong môi trường số.

Với lợi thế về khả năng thích ứng công nghệ, tư duy sáng tạo và nhạy bén với xu hướng mới, người trẻ có khả năng chuyển tải nhiều nội dung xã hội theo cách ngắn gọn, trực quan và phù hợp với thói quen tiếp nhận hiện nay. Thực tế cho thấy nhiều nội dung về lịch sử dân tộc, văn hóa truyền thống, biển đảo, lực lượng vũ trang hay các câu chuyện đẹp trong đời sống khi được thể hiện bằng hình thức gần gũi đã thu hút sự quan tâm lớn trên các nền tảng số. Nhiều hình ảnh về chiến sĩ luyện tập diễu binh, hoạt động cộng đồng hay các sự kiện lớn của đất nước thời gian qua đã nhận được sự chia sẻ rộng rãi từ thanh niên trên internet.

Điều đáng chú ý là nhiều nhà sáng tạo nội dung trẻ đã góp phần đưa các giá trị tích cực đến gần hơn với cộng đồng mạng. Những video kể chuyện lịch sử bằng hình ảnh trực quan, các clip giới thiệu văn hóa Việt Nam, nội dung về biển đảo, lực lượng vũ trang hay các câu chuyện tử tế trong đời sống thường ngày đã thu hút lượng lớn người theo dõi và chia sẻ. Đặc biệt, nhiều hình ảnh về các chiến sĩ luyện tập diễu binh, hành quân hay những khoảnh khắc giàu tinh thần tập thể trong các sự kiện lớn của đất nước đã trở thành chủ đề được đông đảo thanh niên quan tâm trên mạng xã hội. Điều đáng chú ý là phần lớn hiệu ứng ấy được tạo nên không phải bằng những chiến dịch truyền thông cầu kỳ, mà từ chính sự tự nguyện chia sẻ cảm xúc và niềm tự hào của người trẻ trên internet.

Cùng với đó, nhiều cơ quan, tổ chức và lực lượng chức năng cũng đang từng bước thay đổi cách tiếp cận trên nền tảng số. Các fanpage của lực lượng công an, quân đội, tổ chức đoàn thanh niên hay cơ quan nhà nước thời gian qua đã có nhiều đổi mới về hình thức truyền tải, sử dụng video ngắn, hình ảnh trực quan và ngôn ngữ gần gũi để truyền thông về pháp luật, an toàn xã hội, trách nhiệm công dân và các vấn đề cộng đồng. Những chuyển biến này cho thấy công tác tuyên truyền trong thời đại số muốn đạt hiệu quả không thể chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin, mà cần tạo được sự kết nối với đời sống và cảm xúc của công chúng trẻ.

Tuy nhiên, cùng với khả năng lan truyền mạnh mẽ của internet, môi trường số cũng đặt ra không ít thách thức đối với thanh niên. Trong không gian mà thông tin đúng sai đan xen, các xu hướng cực đoan, lệch chuẩn hoặc nội dung độc hại có thể phát tán rất nhanh thông qua cơ chế thuật toán và tâm lý đám đông. Vì vậy, việc phát huy vai trò của người trẻ trên không gian mạng không chỉ dừng lại ở khuyến khích sáng tạo nội dung, mà còn cần chú trọng hình thành bản lĩnh số, trách nhiệm xã hội và ý thức công dân trong môi trường internet.

Điều quan trọng hơn cả là cần tạo điều kiện để thanh niên trở thành lực lượng trực tiếp tham gia lan tỏa các giá trị tốt đẹp trong đời sống số. Khi người trẻ chủ động kể những câu chuyện về đất nước bằng chính ngôn ngữ và góc nhìn của thế hệ mình, các thông điệp về lịch sử, văn hóa, tinh thần dân tộc hay trách nhiệm cộng đồng sẽ trở nên tự nhiên và có sức thuyết phục hơn. Đây cũng là cách để công tác tư tưởng từng bước thích ứng với môi trường truyền thông mới, nơi sức ảnh hưởng không chỉ đến từ quyền phát ngôn, mà còn đến từ khả năng tạo đồng cảm và kết nối cộng đồng trên không gian mạng.

Trong thời đại mà một đoạn video ngắn cũng có thể tác động tới nhận thức của hàng triệu người, mỗi nội dung tích cực được người trẻ tạo ra và chia sẻ hôm nay đều có thể góp thêm một “điểm sáng” cho môi trường số. Và có lẽ điều đáng mừng nhất là giữa dòng chảy thông tin đầy biến động trên internet, vẫn có rất nhiều người trẻ đang chọn lan truyền niềm tự hào dân tộc, tinh thần trách nhiệm và những giá trị tử tế bằng chính sự sáng tạo của mình.

3. Đẩy mạnh các sản phẩm văn hóa số giàu bản sắc dân tộc

Không gian mạng hiện nay không chỉ là nơi tiếp nhận thông tin mà đang dần trở thành môi trường tiêu dùng văn hóa chủ yếu của một bộ phận lớn giới trẻ. Những xu hướng âm nhạc, điện ảnh, thời trang, lối sống hay hệ giá trị cộng đồng được lan truyền với tốc độ rất nhanh trên internet đang tác động trực tiếp tới thị hiếu, nhận thức và đời sống tinh thần xã hội. Trong bối cảnh đó, việc phát triển các sản phẩm văn hóa số mang đậm bản sắc Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc giữ gìn nền tảng văn hóa dân tộc và củng cố bản lĩnh văn hóa trong thế hệ trẻ.

Nhìn từ thực tiễn hiện nay có thể thấy, trong môi trường truyền thông toàn cầu, một quốc gia nếu không chủ động tạo dựng dấu ấn văn hóa riêng trên nền tảng số sẽ rất dễ bị “hòa tan” giữa vô số xu hướng quốc tế. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ bảo tồn các giá trị truyền thống theo cách lưu giữ đơn thuần, mà cần đưa văn hóa dân tộc bước vào đời sống số bằng những hình thức thể hiện mới, phù hợp với nhịp tiếp nhận của xã hội hiện đại.

Những năm gần đây, nhiều sản phẩm văn hóa mang màu sắc Việt Nam đã cho thấy khả năng tạo hiệu ứng tích cực trên internet. Từ các chương trình nghệ thuật tái hiện lịch sử dân tộc, video quảng bá di sản văn hóa, nội dung về biển đảo, quê hương, con người Việt Nam cho tới những concert kết hợp giữa âm nhạc hiện đại với hình ảnh Quốc kỳ, Quốc ca và các chất liệu truyền thống, tất cả đã góp phần tạo nên những dấu ấn văn hóa riêng trên không gian mạng. Điều đó cho thấy các giá trị dân tộc không hề xa rời đời sống giới trẻ; vấn đề quan trọng nằm ở cách làm mới phương thức thể hiện để những giá trị ấy có thể hòa vào nhịp sống của thời đại số.

Ở một phương diện khác, công nghệ số đang mở ra nhiều khả năng mới cho việc truyền tải văn hóa dân tộc theo hướng trực quan, sinh động và giàu trải nghiệm hơn. Hình ảnh, âm thanh, đồ họa, kỹ xảo sân khấu, video ngắn hay nền tảng tương tác đa phương tiện giúp lịch sử và văn hóa không còn tồn tại dưới dạng kiến thức khô cứng mà trở thành trải nghiệm cảm xúc có khả năng tiếp cận rộng rãi trong cộng đồng. Những biểu tượng tưởng như quen thuộc như tà áo dài, tiếng trống hội, làn điệu dân ca hay sắc đỏ cờ Tổ quốc khi được đặt trong không gian nghệ thuật và công nghệ hiện đại đã tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa truyền thống và đời sống đương đại.

Không dừng lại ở ý nghĩa giáo dục văn hóa trong nước, các sản phẩm văn hóa số còn góp phần nâng cao vị thế và hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế. Trong thời đại internet, “sức mạnh mềm” của một quốc gia ngày càng phụ thuộc vào khả năng lan tỏa giá trị văn hóa và tạo dựng dấu ấn tích cực trên không gian số toàn cầu. Những sản phẩm truyền thông giàu bản sắc dân tộc nếu được đầu tư bài bản không chỉ giúp quảng bá hình ảnh đất nước mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc và củng cố sự gắn kết cộng đồng trong xã hội.

Sâu xa hơn, việc phát triển các sản phẩm văn hóa số hiện nay cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ truyền thông hay giải trí, mà còn là một phần của nhiệm vụ xây dựng nền tảng tinh thần xã hội trong thời đại số. Khi các giá trị lịch sử, văn hóa và khát vọng dân tộc hiện diện thường xuyên trong đời sống internet bằng hình thức gần gũi với giới trẻ, chúng sẽ từng bước hình thành sự gắn bó tự nhiên với bản sắc văn hóa Việt Nam trong môi trường số.

Giữa một thế giới mà các xu hướng trên internet thay đổi từng ngày, những giá trị có thể tồn tại lâu dài thường là những giá trị giúp con người nhận ra mình đến từ đâu và thuộc về điều gì. Có lẽ vì vậy mà giữa dòng chảy rất nhanh của công nghệ và mạng xã hội hôm nay, việc giữ cho văn hóa dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống số không chỉ là câu chuyện bảo tồn truyền thống, mà còn là cách gìn giữ chiều sâu tinh thần của xã hội trong thời đại mới.

4. Nâng cao “sức đề kháng số” cho giới trẻ

Một trong những thách thức lớn của môi trường số hiện nay không nằm ở việc thiếu thông tin, mà ở tình trạng “quá tải thông tin” khiến người dùng rất dễ rơi vào trạng thái tiếp nhận thụ động và bị dẫn dắt bởi cảm xúc. Trong không gian mà mọi nội dung đều cạnh tranh sự chú ý bằng tốc độ, hình ảnh và khả năng kích thích phản ứng tức thời, giới trẻ trở thành nhóm chịu tác động mạnh nhất bởi các xu hướng trên mạng xã hội. Chính vì vậy, việc hình thành “sức đề kháng số” cho thanh niên cần được xem là một yêu cầu lâu dài trong quá trình xây dựng công dân số và bảo vệ nền tảng tinh thần xã hội hiện nay.

Điều quan trọng trước hết là phải thay đổi cách tiếp cận trong giáo dục kỹ năng số cho người trẻ. Thực tế cho thấy nhiều thanh niên hiện nay sử dụng internet thành thạo nhưng lại thiếu kỹ năng đánh giá độ tin cậy của thông tin. Không ít người có thể tiếp cận rất nhanh các xu hướng mới trên mạng xã hội nhưng lại dễ bị cuốn theo tâm lý đám đông, chia sẻ thông tin theo cảm xúc hoặc tiếp nhận nội dung mà không có thói quen kiểm chứng nguồn tin. Vì vậy, việc nâng cao “sức đề kháng số” không thể chỉ dừng ở hướng dẫn sử dụng công nghệ, mà cần chú trọng rèn luyện tư duy phản biện, khả năng phân tích và thói quen tiếp cận thông tin một cách tỉnh táo.

Để thực hiện điều đó, cần đưa kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch và kỹ năng ứng xử trên môi trường mạng trở thành nội dung thường xuyên trong giáo dục, sinh hoạt đoàn thể và các hoạt động dành cho thanh niên. Thay vì chỉ tuyên truyền theo cách khô cứng, có thể xây dựng các tình huống mô phỏng, video minh họa hoặc các hình thức tương tác trực tuyến giúp người trẻ nhận biết cách tin giả được tạo ra, cách thuật toán mạng xã hội dẫn dắt hành vi người dùng hay cách các nội dung độc hại thường khai thác tâm lý tò mò, phẫn nộ và hiệu ứng đám đông để lan truyền. Khi người trẻ hiểu được cơ chế vận hành của môi trường số, họ sẽ có khả năng tự bảo vệ mình tốt hơn trước các luồng thông tin tiêu cực.

Bên cạnh đó, cần hình thành thói quen “dừng lại để kiểm chứng” trước khi chia sẻ hoặc tin tưởng một nội dung trên mạng xã hội. Đây là kỹ năng đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều thông tin hiện nay được cắt ghép, bóp méo hoặc sử dụng hình ảnh gây cảm xúc mạnh để tạo hiệu ứng lan truyền. Việc hướng dẫn thanh niên cách đối chiếu nhiều nguồn thông tin, nhận diện dấu hiệu giật tít, kiểm tra nguồn phát tán ban đầu hay đánh giá mục đích của người đăng tải sẽ giúp hạn chế đáng kể nguy cơ bị dẫn dắt bởi các nội dung sai lệch trên internet.

Một giải pháp khác cần được quan tâm là xây dựng môi trường mạng tích cực ngay trong chính cộng đồng thanh niên. Trên thực tế, người trẻ thường chịu ảnh hưởng lớn từ bạn bè, các nhóm cộng đồng và những tài khoản có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội. Vì vậy, việc phát triển các cộng đồng trực tuyến lành mạnh, khuyến khích chia sẻ thông tin tích cực, ứng xử văn minh và phản biện có trách nhiệm sẽ góp phần tạo ra “lá chắn mềm” trước các xu hướng lệch chuẩn trên internet. Khi môi trường tương tác xung quanh mang tính tích cực, khả năng lan truyền các nội dung độc hại cũng sẽ giảm đi đáng kể.

Ngoài ra, cần nâng cao vai trò đồng hành của gia đình, nhà trường và tổ chức đoàn thể trong việc định hướng thanh niên trên không gian mạng. Trong nhiều trường hợp, người trẻ không thiếu khả năng tiếp cận thông tin nhưng lại thiếu sự trao đổi, định hướng và hỗ trợ cần thiết để xử lý các vấn đề phát sinh trên internet. Việc tạo ra môi trường đối thoại cởi mở về kỹ năng số, văn hóa ứng xử và trách nhiệm công dân trên mạng sẽ giúp thanh niên hình thành bản lĩnh và thái độ đúng đắn khi tham gia môi trường số.

Hiện nay, các thế lực thù địch và các đối tượng xấu đang ngày càng lợi dụng internet để phát tán thông tin xuyên tạc, kích động tâm lý cực đoan và làm suy giảm niềm tin xã hội bằng nhiều hình thức tinh vi hơn. Điều đó cho thấy nâng cao “sức đề kháng số” cho giới trẻ không chỉ là vấn đề kỹ năng công nghệ, mà còn liên quan trực tiếp tới việc giữ vững bản lĩnh chính trị, ý thức công dân và khả năng tự bảo vệ mình trước những tác động tiêu cực trên không gian mạng.

5. Xây dựng môi trường mạng giàu giá trị nhân văn và tinh thần cộng đồng

Sự phát triển của internet đang làm thay đổi không chỉ cách con người giao tiếp, tiếp cận thông tin mà còn tác động sâu sắc tới đời sống tinh thần và văn hóa xã hội. Đối với nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, không gian mạng đã trở thành một phần của đời sống hằng ngày, nơi diễn ra các hoạt động học tập, làm việc, giải trí, chia sẻ cảm xúc và hình thành các mối quan hệ cộng đồng. Chính vì vậy, chất lượng của môi trường mạng hôm nay không còn đơn thuần là vấn đề công nghệ hay quản lý thông tin, mà liên quan trực tiếp tới chất lượng đời sống xã hội trong thời đại số.

Một thực tế dễ nhận thấy hiện nay là internet có khả năng lan truyền cảm xúc cộng đồng rất mạnh. Những thông tin tiêu cực, các vụ việc gây tranh cãi hay nội dung kích động thường dễ tạo hiệu ứng dây chuyền trên mạng xã hội, tác động nhanh tới tâm lý xã hội. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa môi trường số chỉ là nơi khuếch đại các mặt tiêu cực. Thực tiễn thời gian qua cho thấy những câu chuyện tử tế, các hành động đẹp, tinh thần tương thân tương ái hay hình ảnh giàu tính nhân văn vẫn luôn nhận được sự quan tâm và đồng cảm rất lớn từ cộng đồng mạng.

Trong những thời điểm đất nước đối mặt với thiên tai, dịch bệnh hoặc các sự kiện có ý nghĩa cộng đồng, không gian mạng đã nhiều lần trở thành nơi kết nối tinh thần xã hội một cách mạnh mẽ. Những chiến dịch hỗ trợ đồng bào vùng khó khăn, hoạt động thiện nguyện, lời kêu gọi giúp đỡ cộng đồng hay các hình ảnh đẹp về tinh thần đoàn kết dân tộc được lan truyền rộng rãi trên internet đã cho thấy mặt tích cực và khả năng gắn kết xã hội rất lớn của môi trường số. Điều đó phản ánh rằng, bên dưới dòng chảy thông tin nhiều biến động trên mạng xã hội, nhu cầu hướng tới những giá trị nhân văn và tinh thần cộng đồng trong xã hội vẫn luôn hiện hữu.

Từ góc độ công tác tư tưởng, việc xây dựng môi trường mạng giàu giá trị tích cực cần được thực hiện không chỉ bằng các biện pháp quản lý thông tin mà quan trọng hơn là bằng việc nuôi dưỡng văn hóa ứng xử lành mạnh và trách nhiệm xã hội trên internet. Khi người dùng mạng xã hội có ý thức tôn trọng sự thật, ứng xử văn minh, chia sẻ những nội dung mang tính xây dựng và lan tỏa các hành động đẹp, chính cộng đồng sẽ góp phần tạo ra một môi trường số tích cực hơn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để hình thành sự đồng thuận xã hội và củng cố niềm tin cộng đồng trong thời đại internet.

Cùng với đó, cần khuyến khích sự xuất hiện ngày càng nhiều hơn của các sản phẩm truyền thông giàu tính nhân văn, các nội dung đề cao tinh thần dân tộc, trách nhiệm cộng đồng và khát vọng phát triển đất nước. Những câu chuyện về con người Việt Nam, hình ảnh đẹp trong đời sống, tinh thần vượt khó, lòng nhân ái hay ý thức cống hiến cho xã hội khi được lan tỏa rộng rãi trên nền tảng số sẽ góp phần tạo nên những giá trị tích cực bền vững trong cộng đồng mạng. Đây không chỉ là câu chuyện truyền thông mà còn là quá trình bồi đắp nền tảng tinh thần xã hội trong môi trường số hiện nay.

Ở chiều sâu hơn, xây dựng môi trường mạng giàu tính nhân văn cũng chính là quá trình xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian số. Trong bối cảnh internet đang tác động ngày càng mạnh tới nhận thức xã hội, niềm tin cộng đồng và tâm lý giới trẻ, việc duy trì một môi trường mạng tích cực sẽ góp phần củng cố sự gắn kết xã hội, tăng cường niềm tin vào những giá trị tốt đẹp và tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Giá trị của một môi trường mạng lành mạnh không chỉ nằm ở hạ tầng công nghệ mà còn ở những nội dung và giá trị xã hội được lan tỏa trong không gian đó. Khi các câu chuyện đẹp, hành động tử tế và tinh thần trách nhiệm cộng đồng xuất hiện ngày càng nhiều trên internet, môi trường số sẽ góp phần củng cố niềm tin xã hội và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.

KẾT LUẬN

Sự quan tâm và hưởng ứng mạnh mẽ của đông đảo thanh niên đối với các concert quốc gia thời gian qua cho thấy tinh thần dân tộc không hề phai nhạt trong đời sống hiện đại, mà đang được biểu đạt bằng những hình thức mới gần gũi hơn với thế hệ trẻ. Khi các giá trị về lịch sử, văn hóa và lòng yêu nước được chuyển tải thông qua âm nhạc, nghệ thuật và những trải nghiệm cộng đồng, chúng không còn dừng lại ở những thông điệp mang tính lý luận, mà trở thành sự rung động tự nhiên, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với đất nước.

Thực tiễn đó cũng phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cách con người tiếp nhận thông tin, hình thành nhận thức và xây dựng niềm tin xã hội dưới tác động của công nghệ số. Trong bối cảnh internet và các nền tảng truyền thông mới ngày càng ảnh hưởng mạnh mẽ tới đời sống xã hội, nhu cầu được kết nối về tinh thần, được chia sẻ cảm xúc và tìm thấy sự đồng điệu trong cộng đồng ngày càng trở nên rõ nét, đặc biệt đối với thế hệ trẻ.

Đặt trong bối cảnh đó, công tác chính trị, tư tưởng hiện nay cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung, phương thức và khả năng tiếp cận công chúng. Tổng Bí thư đã nhấn mạnh công tác chính trị, tư tưởng phải thực sự “đi trước, mở đường”, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, lấy niềm tin của nhân dân làm thước đo. Điều đó cho thấy, việc giữ vững nền tảng tinh thần của xã hội không thể chỉ dừng ở đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, mà quan trọng hơn là phải chủ động tạo dựng những giá trị tích cực có sức thuyết phục, khả năng quy tụ niềm tin và củng cố sự đồng thuận trong xã hội.

Trong điều kiện hiện nay, những câu chuyện giàu tính nhân văn, những hình ảnh đẹp về đất nước, con người Việt Nam hay các sản phẩm văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc không chỉ có ý nghĩa truyền thông, mà còn góp phần bồi đắp niềm tin xã hội và tăng cường sức mạnh tinh thần của cộng đồng. Đây cũng là lý do các concert quốc gia thời gian qua không chỉ dừng lại ở giá trị giải trí hay hiệu ứng truyền thông đơn thuần, mà còn trở thành hiện tượng cho thấy khát vọng kết nối, nhu cầu tìm kiếm điểm tựa tinh thần và tình cảm gắn bó với dân tộc trong một bộ phận lớn giới trẻ hiện nay.

Giữa dòng chảy thông tin rất nhanh của thời đại số, những giá trị về lịch sử dân tộc, tình yêu đất nước và khát vọng phát triển vẫn có khả năng tạo nên sự cộng hưởng mạnh mẽ nếu được thể hiện bằng ngôn ngữ phù hợp với hơi thở đương đại. Từ góc nhìn đó có thể thấy, muốn củng cố niềm tin bền vững trong xã hội hiện nay, cần chủ động nuôi dưỡng ngày càng nhiều giá trị tích cực, nhân văn và giàu bản sắc Việt Nam trong đời sống số, qua đó góp phần xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc và “thế trận lòng dân” bền vững trong giai đoạn mới.

Nguyễn Diệu Ly